| Description |
Translation (Rita Seng Mai)
The title of the story is 'A Man Who Digs a Soil Mound.' Once upon a time, there was a rich man. He didn't have to work due to his wealth. His parents were wealthy. He spent his life without any financial worries. He didn't even go out under the sun. He didn't go outside. He was just enjoying his life. However, he became sick day after day. He was a young man and wanted to look handsome, so he kept staying in the shade. All he did was sleep and eat. After waking up, he ate the food his parents had prepared and then went back to sleep. As the days passed, his health condition worsened. Later, he lost his appetite. His condition worsened, and there was not a single day when he felt better. His parents were upset because he was their only son. They said, "He is our only child. His health condition is getting worse day by day. We can't let him die like this. If he continues like this, he will die very soon." They prepared different medicines to help him recover from his illness. They called the best physicians to treat him and prepared him to take traditional medicines. But their son's health continued to decline. They didn't know what to do. Therefore, they went to the fortune tellers to divine the future. They asked the master, "Our son is now seriously ill. There isn't a single day when he feels better or stays active. We don't let him work and allow him to stay as he pleases. He doesn't even have to go out in the sun. He stays inside the house all the time. We always keep food and drinks ready for him. We always provide him with whatever he needs. We think he is sick because something bit him." Then the divining master said to them, "Okay. Let's treat him. Let's see what the divine says. Will you follow what the divination shows?" They said, "We will do it if our child can recover from his sickness. He is our only child. If he feels better, we will do anything, even if it means offering pigs or cows." The master knew why their child was sick. He got to know the reason why the boy was sick. He burned a small piece of bamboo and looked at the strand. And he said, "Uncle and Aunt, there is a mound of soil at the back of your house. It is causing your child's sickness. He will recover if he digs it up." The parents were happy and said, "Okay. We will order others to dig it up. We have many servants. We will order them to clean it if it can help our son recover from his sickness." Then the master said, "That mound is making your child sick, so he must dig it up with his own hands. Then he will recover. Don't order anyone else to do it for him. If you do, your son will not recover." The old couple said, "Master, our child has never had to work hard before. How is it possible for him to dig that mound by himself?" Then the master said, "It's possible. If he has never worked before, let him work a little by little every morning. Make him dig it every morning from sunrise until before breakfast. He will gradually recover from his sickness. He will recover completely once he finishes digging up the mound." The old parents were happy and went back home. They said to their child, "My son, let's do what the master says. Dig the mound the next morning when you wake up. It is making you sick." The boy also thought that the mound was making him sick, so he started digging it the next morning when he woke up. He dug it little by little. After a week, he already finished digging up half of the mound. He also started feeling better. He sweated and felt energized after doing that hard work. His health improved. Two weeks later, the mound had already been flattened. He also felt better. Then they prepared many gifts and went to the divine master. They thanked him, saying, "Master, it's all because of you. Our son has now recovered from his sickness. We are very grateful to you." They gave him many gifts. Then the master said, "Don't give me these gifts. Take them back. I lied to you. The mound didn't cause your son's sickness. How can a mound make a person sick? Your son never works, so he has nothing to sweat. Gradually, he becomes weak. Now he sweats a lot, so he feels better. It's not because of me, nor is it because of the mound. It's all because of him." He sent them home without taking any gifts.
Transcription (Htu Bu)
Maumwi ga baw gaw Ga Bum Htu Ai La ngu ai re. Moi shawng de da, la langai mi gaw Ja, Gumhpraw ma grai lu su ai da. Dai majaw shi gaw hpa bungli mung n galaw ra, grai pyaw nga nga ai da. Shi kanu kawa ni mung gai lu su ai da. Dai majaw shi gaw grai pyaw na sha nga. Jan ja ai de pyi shi galoi mung n pru ai da. Shinggan de pyi galoi n pru hkawm ai da. Shi grai pyaw pyaw na nga ai shaloi gaw, lani hte lani gaw dai la gaw machyi mat wa ai da. La dai gaw shabrang rai sai. Shabrang re hte maren shi gaw dai hku sha tsawm mayu na matut na shi dai hku sha, nhku kaw sha nga. Hpa n galaw, kanu kawa ni shadu da ai hpe sha rawt sha bai yup rai na nga ai shaloi gaw, La dai gaw lani hte lani grai machyi mat wa ai da. Machyi mat na she, shat ni n kam sha mat wa ai. Dai zawn rai na lani hte lani shi gaw machyi hkrai machyi mat wa, galoi mung shi hkum hta, ai nga ai ten n nga mat ai da. Dai shaloi gaw, dai, shi a kanu yan kawa gaw, shi kasha langai sha lu ai, "Kasha shingtai sha re wa, ndai zawn rai na, lani hte lani, ayut rai machyi mat, asit awat rai na, ning rai na si mat gaw n mai na re. Ndai hku sha tawn da yang gaw nye kasha si mat lu na re." ngu tsi ni mung kade tam jaw tim shi kasha kaw gaw, hkra ai lam n nga. Kaning ngan re tsan ai kaw na tsi sara ni hpe shaga na, bum tsi ni hpe e tsi ru ni hpe tam wa shangun na bai lu shangun tim, shi kasha gaw dai hku sha machyi ayut nga ai shaloi gaw shi gaw kaning n chye di na she, ndai Shaman kapaw ai, na yu ai, ndai Chyaba wawt ai de, dai de sa mat wa ai da. Dai de sa mat wa na she, Dai, Shaman sa kapaw ai da. "E, sara wa e, an a kasha gaw grai machyi ai. Lani mi mung shi hta e a hkam a ja rai na, a zet a sau rai na nga ai ten mung n nga ai. Shi hpe an lahkawng hpa mung n galaw shangun ai dai ram pyaw hkra woi nga ai. Shinggan de pyi naw shi n hkawm ra ai. Shi hpe e nta nhku kaw mung lu na, sha na, yawng, ra ai, hpa ra ai lam n nga hkra shi hpe, dai ram pyaw hkra tawn da ai. ra ai, hpa ra ai lam n nga hkra shi hpe, dai ram pyaw hkra tawn da ai. lama ma kawa ai majaw machyi ai rai na re." ngu na shadu ai da. Dai hku rai na re ngu tsun ai shaloi gaw dai la wa gaw, dai sara wa gaw, "E, e mai ai, mai ai. Shaman kapaw yu ga le. Shaman kaw hpa baw pru na kun. Hpa baw ra ai nga tsun na kun. Galaw na i?" ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw, "Galaw na law, sara e, an a kasha ndai langai sha re, nga ai, lu ai re. Ndai sha, Ma ndai mai na she a nga yang gaw, Dumsu mi sat yang sat u ga. Wa mi sat yang sat u ga. Sat na nan galaw na." ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw dai sara wa gaw kalang ta chye mat sai da. Shan a kasha hpa baw majaw machyi ai re hpa kalang ta chye mat ai majaw, dai Shan a kasha hpa baw majaw machyi ai re hpa kalang ta chye mat ai majaw, dai Sara wa gaw dai Shaman kapaw na she, Shaman paw mun hpe yu ai da. Shaman paw mun hpe yu rai na she, "E, myit su yan e, nan a kasha gaw, nan nu wa ni a nta jahpung kaw nga ai ga bum kaba law ga bum dai na kasha hpe kawa ai rai nga. Ga bum dai htu kau jang mai na re." ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw, dai n'gai yan dingla gaw grai kabu sai da. "Mai ai, mai ai, mai ai. Htu shangun na htu shangun na, masha ni hpe, mayam mung grai nga ai. Gara hku tim htu na yawng la kau shangun na re. Nye kasha she mai na nga yang gaw." ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw, dai sara wa gaw tsun ai da, "E, nan lahkawng a jahpung na, nan nu wa ni a jahpung na ga bum dai hpe gaw, ga bum dai gaw na kasha hpe kawa ai re majaw, nan a kasha nan nan she dai ga bum dai hpe htu yang mai na re." ngu tsun ai da. "Masha ni hpe hkum htu shangun, masha ni hpe htu shangun yang n mai ai." ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw, dai kanu yan kawa gaw tsun sai da, "A ga a, sara e, an a kasha gaw hpa bungli mung n galaw ga ai she re gaw, shi gaw kalang ta wa dai ga bum dai hpe shi htu na nga yang gaw mai byin na i?" ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw, "Mai byin ai. Nan a kasha bungli n galaw ga ai re, nga yang mung, jahpawt mi kachyi chyi, jahpawt yup rawt ai hte htu na jahpawt Jan pru shat sha ten du hkra hkra htu shangun mu. Dai shaloi gaw na kasha mai mat na ra ai. Ga bum dai mung ma mat jang, ga bum dai ma mat ai hte na kasha mung mai na, nan yan lahkawng a kasha mai na ra ai." ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw dai gumgai yan dingla mung grai kabu na she, sahti yan mung woi wa mat sai da. Woi wa mat na she, Ma dai hpe tsun sai da, "Ma e, sara tsun ai hte maren nang hpawt de kaw na gaw yup rawt ai hte dai ga bum dai, an nu ni a jahpung na ga bum htu kau na hku she di u. Dai ga bum dai kawa ai re da." ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw dai la kasha dai mung, kaja nan shi hpe kawa ai nga gaw ngu na she yup rawt ai hte kalang ta dai ga bum dai htu ai da. Ga bum dai htu, kachyi kachyi kachyi htu mat wa ai shaloi gaw, bat mi du ai hte gaw ga bum dai mung chyen mi ma mat sai da. La kasha dai mung grai hkam kaja wa sai da. Zet ai hte, salat pru mat ai hte gaw dai la kasha dai gaw grai zet na grai hkam kaja wa na hku rai nga. Hpang e gaw bat 2 jan nga ai hte gaw ga bum dai mung ma mat, shi mung hkam kaja mat re da. Dai shaloi gaw sara kaw bai sa na, shan nu wa ni kumhpaw kumhpa ni grai law hkra hpai na chyeju dum ga sa tsun ai da. "Sara e, na majaw an a kasha mai mat sai. Ya grai chyeju dum ai yaw." ngu na she kumhpaw kumhpa ni sa jaw re shaloi gaw sara gaw tsun ai da, "Kumhpaw kumhpa ni mung hkum jaw mu. La wa mu. Nan lahkawng hpe ngai ndai, majoi tsun dat ai she re gaw. Nan a kasha hpe ga bum n kawa ai. Ga bum me masha hpe gara hku na kawa na rai?" ngu tsun ai da. Nan a kasha gaw salat n pru, bungli n galaw ai majaw salat n pru ai majaw hkum n hkamja dai zawn rai na machyi wa ai she re. Dai majaw salat pru kau dat ai majaw mai ai she re. Nye majaw ma n re. Ga bum na majaw ma n re. Na kasha shi na shi galaw ai majaw she re." ngu na tsun ai da. Dan rai na, bai wa kau shangun ai da. |